LIMPERG’S THEORIE VAN DE VERVANGINGSWAARDE

In het wetenschappelijk werk van Limperg neemt de theorie van de ver vangingswaarde een belangrijke plaats in.Men mag tevens zeggen een centrale plaats, in die zin, dat deze theorie doorwerkt op een aantal andere leerstukken van de bedrijfseconomie.In het bijzonder geldt dit voor de leerstukken van de kostprijs, van de winstbepaling en van de financiering.Ten aanzien van de leer van de kostprijs kan worden gezegd, dat de theorie van de vervangingswaarde een principiële verandering heeft ge bracht in het kosten-en kostprijsbegrip.Niet de in het verleden gebrachte offers -zo leert de theorie -zijn bepalend voor de kostprijs, maar de waarde, die op het moment van de ruil aan het goed moet worden toegekend op basis van de vervangingswaarde van de produktiemiddelen, voor de totstand koming van het produkt vereist.De theorie heeft een einde gemaakt aan de mechanische kostenopvatting, waarin zonder rekening te houden met de doelmatigheid van de gebrachte offers en met de invloed van de zich wijzi gende prijsverhoudingen, de kostprijs uit historische gegevens wordt op gebouwd.Door het kostenbegrip aan het waardebegrip te verbinden heeft de theorie aan de begrippen kosten en kostprijs een economische inhoud gegeven.Een nauwe binding is er ook met het vraagstuk van de winstbepaling.Niet alleen kosten en waarde hangen samen, maar ook de begrippen waarde en winst, zoals Limperg in zijn colleges over "De waardebepaling voor de balans" heeft uitgewerkt.Ondanks deze nauwe betrekking is het winstprobleem een zelfstandig leerstuk.Wij merken zulks op, omdat men her haaldelijk doet voorkomen alsof de theorie van de vervangingswaarde en het winstvraagstuk identiek zijn, met het gevolg dat men de moeilijkheden welke de winstproblematiek nog biedt, als onvolkomenheden van de theorie van de vervangingswaarde aanmerkt.De leer van de vergangingswaarde is een waardetheorie; niet meer en niet minder.Ook al moge de theorie van de vervangingswaarde een waardevolle handreiking bieden -indien de lezer mij deze woordspeling wil veroorloven -voor het winstvraagstuk, dit laatste vormt een zelfstandig probleem, dat ons nog voor talrijke vraag punten plaatst.Hetzelfde mag gezegd worden ten opzichte van de relatie met de finan ciering, zoals naar voren komt in de bijdrage van collega Scheffer, die men in dit nummer zal kunnen aantreffen.Van Limperg's werk heeft de theorie van de vervangingswaarde wel de grootste bekendheid verworven, een bekendheid die belangrijk verder reikt dan de vakkringen in engere zin.In het bedrijfsleven heeft de theorie gro te belangstelling getrokken.Het scepticisme, waarmede de nieuwe ge dachte destijds -nu bijkans 40 jaar geleden -door de praktijk werd ont vangen, mag heden als overwonnen worden beschouwd.De theorie wint geleidelijk veld.Vastgesteld kan worden, dat er heden ten dage tal van bedrijven zijn -waaronder de meest belangrijke in den lande -die hun be leidsoverwegingen en -beslissingen ten opzichte van hun bedrijfsvoering op de vervangingswaardegedachte hebben gebouwd.De voortschrijdende stijging van het prijsniveau in de jaren die achter ons liggen, heeft er mede toe bijgedragen om het bedrijfsleven voor de gedachte ontvankelijk te ma ken.m a b blz.557De toegenomen belangstelling en toepassing sluit niet in, dat de theorie van de vervangingswaarde steeds recht wordt gedaan.Telkenmale wordt men er door getroffen, dat de theorie wordt uitgelegd en in de praktijk wordt gehanteerd op een wijze, die niet in overeenstemming is met haar fundamen tele grondslagen.Zoals met iedere gedachte die geleidelijk tot gemeen goed wordt, treden vertekeningen op; er zijn -zoals ik wel pleeg te zeg gen -"mythen" ontstaan, waarin de oorspronkelijke theorie nauwelijks is terug te vinden.Ook de theorie van de vervangingswaarde is daaraan niet ontkomen.De theorie beoogt niet -men doet haar onrecht aan door zulks te denken -een remedie te zijn tegen onzekerheden, die onverbrekelijk aan het ondernemersschap verbonden zijn.Haar toepassing betekent niet, dat de continuïteit van het bedrijf automatisch verzekerd is, noch van het vermogen dat voor de bedrijfsvoering wordt vereist.Evenmin houdt haar toepassing de volledige vrijwaring in tegen de economische gevolgen van de voortschrijdende geldontwaarding, van de conjunctuurwisselingen dan wel van de structurele wijzigingen in de maatschappij.Wie zo de theorie van de vervangingswaarde meent te interpreteren en daaraan deze eisen meent te kunnen stellen, staat wel ver verwijderd van Limperg's conceptie.Theorie en praktijk zullen er in hoge mate mede gediend zijn wanneer dit soort van misvattingen uit de weg worden geruimd.Om zulks te doen, zijn vele bladzijden meer vereist dan het beperkte aantal dat aan ieder van de schrijvers in dit nummer voor zijn bijdrage kon worden toegewezen.Zo ik nochtans in dit artikel -Limperg ter ere -enige opmerkingen wil maken over een aantal verkeerde interpretaties van de vervangingswaardegedachte, wil ik dit doen door enkele grondslagen van diens theorie nog eens in het licht te stellen.

Abstract licence: CC BY-NC-ND

A person counts once a day per paper. We keep no cookie and no address: a reader is a hash that changes every day. Any month under five reads shows no number.