DE SPANWIJDTE VAN DE LEIDING: ALS CONCRETE NORM FABEL OF WERKELIJKHEID?

Kruisinga,Just as the hand of a man can span only a limited number of notes on the piano, so the mind and will of man can span but a limited number of immediate managerial contacts".In deze bewoordingen omschreef Gulick in zijn Notes on the Theory of Organization i) op duidelijke wijze een vraagstuk, dat sedert de dertiger jaren bekendheid heeft verkregen in de organisatieliteratuur onder de naam "spanwijdte van de leiding".Voordien hadden militaire deskundigen al aandacht geschonken aan dit verschijnsel van de beperktheid van het aantal rechtstreeks ondergeschikten.Zo ver dedigt reeds Clausewitz de wenselijkheid om een leger in acht onderdelen te splitsen.Onder bepaalde omstandigheden achtte hij het toelaatbaar om dit aantal tot maximaal tien op te voeren.Het frappante van deze uitlating is, dat Clausewitz hiermede een grotere spanwijdte doelmatig achtte dan de meeste latere schrijvers, maar daarmede dichter dan zij allen de uit komsten van een recent practijkonderzoek blijkt te benaderen.De meeste meningen sluiten zich nauw aan bij Sir Ian Hamilton's opvattingen.Deze Engelse generaal prefereert voor de topechelons van de organisatie 3 a 4 ondergeschikten.Slechts aarzelend geeft hij 6 als het maximum aan voor de lagere niveaux, hetgeen moge blijken uit de volgende aanhaling uit zijn werk: "The average human brain finds its effective scope in handling from three to six other brains.If a man divides the whole of his work into two branches and delegates his responsibility, freely and properly, to two experienced heads of branches he will not have enough to do.The occasions when they would refer to him would be too few to keep him fully occupied.If he delegates to three heads he will be kept fairly busy whilst six heads of branches will give most bosses a ten hours' day.Those data are the results of centuries of the experiences of soldiers, which are greater, where organi zation is in question, than those of politicians, business men or any other class of m e n .......* 2)Vanaf het ogenblik, dat het onderwerp ook in de bedrijfseconomische literatuur de aandacht trok, heeft men de grenzen van de spanwijdte van een leider algemeen gesteld op 3 a 6. 3) Daarbij wordt vrij veelvuldig ge bruik gemaakt van wiskundige formules om de factoren vast te leggen welke het aantal direct ondergeschikten bepalen, dat rationeel kan worden geleid: vooral, sinds Graicunas in 1933 in een artikel in het Bulletin of the International Management Institute een volledige uitwerking van een en ander gaf.4) Zijn sedertdien allerwege in de literatuur aangehaalde theo rema geeft een concrete norm voor de invloed van de factoren die de om vang van de spanwijdte bepalen.Nog kort geleden beproefde de Jong een verdediging van deze stelling in dit blad, hetgeen aanleiding werd tot een vrij uitvoerige discussie tussen hem en Looijaard.5) !) L. Gulick: Notes on the Theory of Organization, opgenomen in Papers on the Science of Administration.

Abstract licence: CC BY-NC-ND

A person counts once a day per paper. We keep no cookie and no address: a reader is a hash that changes every day. Any month under five reads shows no number.