EEN BEDRIJFSECONOMISCH MODEL VOOR DE

D e bedrijfseconom ie is een van de jongste dochters van de zelf nog vrij jonge economische w etenschap, en d at verklaart misschien de zo uitgesproken jeugdige karaktertrekken die zij dikwijls vertoont.Een typisch voorbeeld hiervan vorm t de prem ature zelfingenom enheid, die aanleiding geeft tot een opvallende preoccupatie met het w etenschappe lijk k arak ter dezer w etenschap.Z o w ordt de H .B .S.-er, die al enkele jaren wiskunde, natuurkunde, geographie en dergelijke heeft bestudeerd, zodra de onvergelijkelijke handelsw etenschappen aan de beurt komen, getracteerd op uitvoerige verhandelingen over het causale verband.M e nig bedrijfseconomisch handboek, en menig inleidend college verliest zich aanvankelijk in een hooggestem de panegyriek op het w etenschappelijk k arak ter van het geintroduceerde vak, hetgeen op de beoefenaren van oudere, respectabele w etenschappen wel eens een lachw ekkend effect heeft, of door hen als een teken van innerlijke onzekerheid w ordt be schouwd.E en tw eede voorbeeld kan men vinden in de wel zeer karakteristieke jeugdige instelling van het: alles moet anders.D e bedrijfseconomie houdt zich dikwijls niet in voldoende m ate bezig met hetgeen d at is, en w at d aar achter ligt, m aar gaat te spoedig over tot een aangeven van w at dient te zijn, en hoe dat bereikt moet w orden.D e beschrijving en de analyse van de werkelijkheid w orden dan verw aarloosd tengunste van het formuleren van normen, of zo men wil voorschriften en raadgevingen voor de practijk.De beoefenaar van de theoretische bedrijfseconomie, zelfs w anneer hij de onm iskenbare gevaren die hier liggen onderkent, kan zich m aar al te moeilijk aan deze instelling ontw orstelen.In de eerste plaats al, om dat men nimmer ontkom t aan de accoustiek van de zaal w aarin men spreekt, of van de woestijn w aarin men roept.V oorts ook, om dat iedere nieuwe aanpak de sm etten blijft dragen van w at men als overwonnen inzichten beschouwt.T enslotte, om dat de ook voor de theoreticus noodzakelijk te achten practische bem oeiingen met het bedrijfsleven grotendeels in het consultatieve vlak liggen, en dus overw egend critisch-verbeterend zijn ingesteld.D e sociaal-econoom die zich geconfronteerd ziet met een verschijnsel als d at dan een voortgaande inflatoire ontwikkeling stelt een diagnose op, analyseert de oorzaken welke deze ontwikkeling bepalen, en komt onder aantrekking van verdere premissen tot een prognose, en desge w enst tot aanbeveling van een bepaalde therapie.Kortom, hij gedraagt zich als een geneesheer wie het geval interesseert en ter harte gaat.D e bedrijfseconoom heeft daarentegen moeite de neiging te bedw ingen om de patiënt het bed uit te gooien en er vervolgens zelf in te kruipen ten einde aan zichzelf en zijn eventuele om m estanders te bewijzen, hoe gauw hij zelf wel beter zou zijn, waarbij hij dan echter gem akkelijk vergeet, d at wie ziek is zich anders zal plegen te gedragen dan wie zich ziek houdt. 1)Referaat, gehouden op de Economen-conferentie te Zeist, 13-14 Mei 1955, met als thema: "Oorzaken en gevolgen van een voortgezette inflatoire ontwikkeling".m a b blz.390 M inder beeldsprakig uitgedrukt: hij ziet onvoldoende in dat het be drijfseconom ische handelen in belangrijke m ate door de subjectieve ge bondenheid w ordt, en ook moet w orden beheerst.O nbew ust leeft bij hem dikwijls de gedachte, dat w anneer men zich de situatie goed in denkt, slechts één, objectief te bepalen optimaal dispositie-patroon in aan merking kan komen.H et is gemakkelijk in te zien, welke conceptie hier aan ten grondslag ligt: het is die van het door het economisch motief geleide rationele handelen.H ennipm an heeft in zijn m agistrale: "Eco nomisch motief en economisch principe" de betekenis van het economische motief aan scherven geslagen, en de schamele resten ervan vrijwel tot gruis geklopt, m aar in de bedrijfseconomie ziet men het, al of niet ver momd tot economiteit, "W irtschaftlichkeit", rationaliteit e.d., halstarrig rondspoken, en zo stort zij zich dikwijls hals over kop in het normatieve.D e beoefenaar van de theoretische bedrijfseconomie laat zich m aar al te gemakkelijk verleiden om op de stoel van de ondernem er plaats te nemen, en wellicht valt het ook daaruit te verklaren dat sommigen de bedrijfseconomie beschouwen als een toegepaste w etenschap, en niet als een w etenschap die inzichten verschaft welke voor practische toepassing v atb aar zijn, en w aarvan de beoefenaren zich desgew enst ook m et die toepassing zelve kunnen gaan bezighouden. 2.H oe verhoudt zich de hier summier ontwikkelde opvatting tot die welke aan de bedrijfseconomie norm atief karakter toekent?In wezen be hoeft hier geen tegenstelling te bestaan.De bedrijfseconom ie mag in h aar huidige ontw ikkelingsfase zeker in staat w orden geacht, om aan te geven w aarin de betekenis van bepaalde economische verschijnselen voor de bedrijfshuishouding schuilt, en ook welke basis voor het treffen van verantw oorde disposities aanw ezig dient te zijn.In menig opzicht kan zij zelfs nog verder gaan, en een model opstellen w aarin tot uit drukking komt hoe de relevante d ata in hun volledige betekenis tot gel ding kunnen w orden gebracht.In deze gevallen ontw ikkelt zij dus een formele norm ativiteit in de vorm van een decisie-model, waarbij overigens direct moet w orden aangetekend, d at verdere verdieping van het inzicht tot wijziging van dit model kan leiden.A nders uitgedrukt: de bedrijfseconomische theorie kan het handelen meer verantw oord maken, door op alle relevante grootheden te wijzen en mogelijke consequenties aan te geven, m aar zowel ten aanzien van de quantificering en de afw eging van de betekenis van bepaalde data, als dus ook ten aanzien van de uiteindelijk te treffen disposities zal zij verstek moeten laten gaan.Z elfs deze bescheiden opvatting met betrekking tot de practische be tekenis van de bedrijfseconomie, die echter te gelijker tijd een voorw aarde vorm t voor het w etenschappelijk k arakter hiervan, gaat uit van een ver onderstelling, die intussen volkomen aanvaardbaar mag w orden geacht, om dat ze logisch voortvloeit uit het begrip bedrijfshuishouding zelve.M en kan genoemd begrip op zeer uiteenlopende wijze omschrijven en interpreteren, en er bestaan waarschijnlijk evenveel definities van als de bedrijfseconomie beoefenaren telt.D it valt allerminst te verw onderen, om dat het fenomeen dat men begripsm atig wil bezweren zoveel boeiende facetten pleegt te vertonen, d at iedereen w eer door een andere groep d aarvan getroffen en bijwijlen wellicht zelfs verblind kan w orden.O pvallend is echter deze bijzonderheid, welke in vrijwel iedere om schrijving n aar voren w ordt gebracht, dat de bedrijfshuishouding een m a b blz.391

Abstract licence: CC BY-NC-ND

A person counts once a day per paper. We keep no cookie and no address: a reader is a hash that changes every day. Any month under five reads shows no number.