Not checkedNot checked for notices yet.
Pozostałości krzyżackiego warsztatu kuszniczego na zamku w Człuchowie
Maciej Miścicki
Kwartalnik Historii Kultury Materialnej · 2020
doi:10.23858/khkm68.2020.3.002 (opens in a new tab)
We email you when a new notice or a question about this paper appears.
Abstract
W toku prac archeologicznych w latach 2008–2018 na zamku krzyżackim w Człuchowie pozyskano liczny zbiór zabytków będących wyrobami z kości i poroża oraz odpadami i półsurowcami na różnych etapach obróbki. Wśród nich aż 894 sztuki uznano za związane z wytwarzaniem elementów kusz: 73 to ukończone wyroby (okładziny i orzechy), 198 – półwytwory części okładzin oraz 623 – odpady produkcyjne i półsurowce. W analizowanym zbiorze dominuje poroże jelenia, które stanowi aż 98,3% wszystkich znalezisk, pozostałe 1,7% to kości zwierząt. Znaleziska wyrobów zostały podzielone na cztery grupy. Grupę I stanowią okładziny przedniej części łoża kuszy (między łęczyskiem a orzechem, w miejscu umieszczania bełtu). Były to przede wszystkim prostokątne, podłużne i starannie wygładzone płytki lub ich fragmenty, szersze na przedzie łoża kuszy i ostro ścięte oraz zwężone w około połowie długości. Grupę II tworzą okładziny tylnej części łoża kuszy (za orzechem, na kolbie), które miały podłużny, trójkątny kształt, zwężający się w stronę końca kolby kuszy. Grupę III reprezentują elementy okładzin w postaci cienkich, podłużnych listewek umieszczanych na pozostałych częściach łoża kuszy i mających najprawdopodobniej funkcję dekoracyjną. Do grupy IV włączono orzechy stanowiące element mechanizmu spustowego. Charakterystyczną cechą wspólną dla okładzin grup I-III są regularne żłobienia na odwrotnej stronie, najpewniej ułatwiające ich sklejenie z drewnianym korpusem kuszy. W wyniku analizy odpadów produkcyjnych oraz półwytworów odnalezionych w Człuchowie można wskazać używane narzędzia oraz dokonać rekonstrukcji technik obróbki poroża. Świadczą one, iż na terenie założenia zamkowego funkcjonował warsztat kuszniczy zajmujący się nie tylko wytwarzaniem, ale i naprawianiem kusz. W wyniku badań archeologicznych można przypuszczać, że człuchowska kuszarnia działała między połową XIV a połową XV wieku i znajdowała się w obrębie drugiego przedzamcza. W tym rejonie, w zasypisku baszty bramnej pozyskano bowiem największą liczbę omawianych znalezisk. Podobne warsztaty znane są z badań archeologicznych w Wilnie, Viljandi i Trondheim. Informacje na temat warsztatów zawarte są również w krzyżackich spisach inwentarzowych, które wskazują na istnienie kuszarni (zwanej sniczhus lub sniczhaus) w wielu twierdzach i miastach państwa krzyżackiego. Ze źródeł pisanych wynika również, że do warsztatów tych dostarczano duże ilości rogów zwierzęcych i poroża oraz materiałów na kleje.
Abstract licence: CC BY
Reads
Read by people on this page
None yet.
Checked or read by AI through naulon
None yet.
A person counts once a day per paper. We keep no cookie and no address: a reader is a hash that changes every day. Any month under five reads shows no number.
Are you an author?
Is this your paper?
Claim it to add your note and be paid when agents cite it. Free.