Skip to content
naulon

Not checkedNot checked for notices yet.

نقد آرای سنت‌گرایان در باب حکمت و رموز نهفته در هنر اسلامی

سیدوحید اولیائی

هنر و تمدن شرق · 2021

doi:10.22034/jaco.2021.290571.1205 (opens in a new tab)

We email you when a new notice or a question about this paper appears.

Abstract

سنت‌گرایی تفکر و جریانی معاصر و آمیخته با رمز و راز است که اساساً ماهیت آن بر همین عنصر رمز استوار است. هرچند به لحاظ علمی، هرگونه فرایند رمزگشایی براساس اصول، زبان و یا قراردادهایی خاص شکل می‌گیرد، اما درک و دریافت در سنت‌گرایی تنها مختص به تعدادی انگشت شمار از افرادی خاص است که با ادعای اتصال به عالم والا، به سیر و سلوکی عمیق و متعاقباً تحولی شگرف نائل شده و هم اکنون در حکم وارثان، ناقلان و مفسران رموز هنری متعالی به نشر دانش الهی و روشنگری می‌پردازند. پیروان این فلسفه، اسرار الهی قید شده در قرآن را در حکم «کتابی بسته» خطاب می‌کنند که عقل عوام از درک آن قاصر است و هرگونه ادراک و خلق بر اساس مبانی این کتاب، صرفاً بر عهدة خواص و مقربان است. بر اساس همین دیدگاه، سنت‌گرایان آثار هنرمندان مسلمان را آثاری والا و مقدس برمی‌شمارند، چراکه دربردارندة رموز معنوی هستند. از دید سنت‌گرایان جهان هستی نظامی است رمزآلود از نشانه‌های متکثر الهی که هریک در اوج کثرت مظهری واحد و منحصر به فرد از حقیقت ذات الهی هستند. به عبارت دیگر فلاسفة سنت‌گرا بر این باورند که هر موجود، ذاتی متافیزیکی و هستی‌شناسانه در خود مستتر دارد که از ماهیتی ازلی برخوردار است. در این میان علاقة بیش‌ازحد سنت‌گرایان به بیان رموز حکمت هنر اسلامی و در نگاهی بالاتر، ارائة اصول و تعاریف حکمت هنر اسلامی و تشریح چگونگی خلق آثار توسط هنرمندان مسلمان، بسیار قابل تأمل است چرا که با اندکی تفکر در نظریات و آرای برجسته‌ترین چهره‌های سنت‌گرایی همچون گنون، بورکهارت، شوان و صدر، با مسائل به دور از منطق و متناقضی روبه‌رو خواهیم شد که نه تنها رنگ و بویی از حکمت، نه لزوماً اسلامی، نداشته، بلکه عقل سلیم و تفکر منطقی نیز به هیچ عنوان قادر به پذیرش آنها نیست. این مقاله به بررسی آرا و نظریات اصلی شاخص‌ترین چهره‌های سنت‌گرایی در باب حکمت هنر اسلامی و رموز نهفته در آن به مقایسة آنها با مفاهیم اسلامی تبیین شده در سنت اسلامی که به ادعای خود این اشخاص مبنای نظریات آنان است، پرداخته و به تشریح مختصری از تناقضات موجود و حضور آموزه‌های مکاتب دیگر در این جریان می‌پردازد.

Abstract licence: CC BY

Reads

Read by people on this page

None yet.

Checked or read by AI through naulon

None yet.

A person counts once a day per paper. We keep no cookie and no address: a reader is a hash that changes every day. Any month under five reads shows no number.

Are you an author?

Is this your paper?

Claim it to add your note and be paid when agents cite it. Free.